Bio do MaturyDziały

Tkanki, narządy i homeostaza – zadania maturalne z biologii

Tkanki, narządy i homeostaza

Organizm zwierzęcy buduje cztery rodzaje tkanek: nabłonkową (okrywa, wyściela, wydziela), łączną (podpora, transport – krew, kość, chrząstka, tłuszczowa), mięśniową (ruch) i nerwową (odbiór i przewodzenie bodźców). Komórki łączą się połączeniami ścisłymi (szczelność nabłonka), desmosomami (wytrzymałość mechaniczna) i połączeniami szczelinowymi (wymiana jonów, np. w mięśniu sercowym). Homeostaza to utrzymywanie stałości środowiska wewnętrznego – temperatury, stężenia glukozy, ciśnienia osmotycznego, pH – głównie przez ujemne sprzężenie zwrotne: odchylenie od normy uruchamia reakcję, która je zmniejsza. Małe zwierzęta endotermiczne mają większy stosunek powierzchni do objętości, tracą więcej ciepła i mają intensywniejszy metabolizm na kilogram masy.

Zapamiętaj

  • Ujemne sprzężenie zwrotne przywraca wartość prawidłową.
  • Połączenia szczelinowe pozwalają sercu kurczyć się synchronicznie.
  • Krew to tkanka łączna płynna.
  • Mniejsze zwierzę = większa powierzchnia względem objętości = szybszy metabolizm na kg masy.
  • Homeostaza wymaga współpracy układów nerwowego, hormonalnego, krążenia i wydalniczego.

Typowe błędy

  • Mylenie dodatniego i ujemnego sprzężenia zwrotnego.
  • Twierdzenie, że krew jest tkanką nabłonkową lub nie jest tkanką.
  • Pisanie, że duże zwierzęta zużywają więcej energii na kilogram masy.

Wymagania podstawy programowej

  • XI.1.1 tkanki zwierzęce – rozpoznawanie i związek budowy z funkcją
  • XI.1.2 połączenia międzykomórkowe w tkankach zwierzęcych
  • XI.1.3 związek budowy narządów z funkcją
  • XI.1.4 powiązania funkcjonalne między narządami w układzie
  • XI.1.5 powiązania funkcjonalne między układami narządów
  • XI.1.6 mechanizmy homeostazy (termoregulacja, osmoregulacja, płyny ustrojowe, ciśnienie krwi)
  • XI.1.7 wielkość, aktywność, temperatura ciała a zapotrzebowanie energetyczne

Przykładowe zadania

Zadanie 1

  1. 1.1 Duże zwierzęta stałocieplne mają mniejsze zapotrzebowanie energetyczne w przeliczeniu na 1 kg masy ciała niż małe, ponieważ: (1 pkt)

    • A. mają mniejszy stosunek powierzchni ciała do objętości i tracą względnie mniej ciepła
    • B. mają mniej mitochondriów w komórkach
    • C. nie muszą oddychać tak intensywnie, bo mają większe płuca
    • D. mają wyższą temperaturę ciała
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: A. mają mniejszy stosunek powierzchni ciała do objętości i tracą względnie mniej ciepła

    Ciepło jest tracone przez powierzchnię ciała, a wytwarzane w całej objętości. U małych zwierząt powierzchnia jest duża w stosunku do objętości, więc na utrzymanie temperatury zużywają więcej energii na kilogram.

  2. 1.2 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

    • . Utrzymywanie względnie stałych warunków środowiska wewnętrznego to homeostaza.
    • . Większość mechanizmów homeostazy działa na zasadzie dodatniego sprzężenia zwrotnego.
    • . Pocenie się jest mechanizmem obniżania temperatury ciała.
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: true, false, true

    Mechanizmy homeostazy opierają się głównie na ujemnym sprzężeniu zwrotnym – odchylenie od normy uruchamia reakcję, która je zmniejsza. Parowanie potu odbiera ciepło z powierzchni skóry.

  3. 1.3 Wyjaśnij, na czym polega współdziałanie układu oddechowego i krwionośnego w dostarczaniu tlenu do komórek ciała. (1 pkt)

    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: W płucach tlen dyfunduje z pęcherzyków do krwi, gdzie wiąże się z hemoglobiną. Krew krąży w naczyniach i dostarcza tlen do tkanek, w których dyfunduje on do komórek; w przeciwną stronę transportowany jest CO₂.

    Układ oddechowy zapewnia wymianę gazową z otoczeniem, a układ krwionośny transport gazów między płucami a tkankami.

Ćwicz ten dział z oceną odpowiedziSprawdź swój poziom za darmo

Inne tematy z tego działu