Zadanie 1
Cztery jednakowe pędy niecierpka umieszczono w cylindrach miarowych z wodą zabarwioną eozyną, a powierzchnię wody pokryto warstwą oleju. Pęd A pozostawiono w warunkach kontrolnych (20 °C, wilgotność powietrza 60%), liście pędu B pokryto od spodu wazeliną, pęd C ustawiono przed włączonym wentylatorem, a pęd D przykryto szklanym kloszem (wilgotność powietrza ok. 95%). Po 2 godzinach zmierzono ubytek wody w cylindrach. | Pęd | A | B | C | D | |---|---|---|---|---| | Ubytek wody [ml] | 4,2 | 0,6 | 7,9 | 1,1 | Na przekrojach poprzecznych łodyg zabarwione na czerwono były wyłącznie elementy jednej tkanki przewodzącej.
1.1 Wyjaśnij, dlaczego ubytek wody w cylindrze z pędem C był największy. (1 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Wentylator usuwał parę wodną z otoczenia liści, przez co zwiększała się różnica wilgotności między wnętrzem liścia a powietrzem i transpiracja zachodziła szybciej, a pęd pobierał więcej wody.
Ruch powietrza usuwa parę wodną gromadzącą się przy powierzchni liści. Różnica wilgotności między wnętrzem liścia a otoczeniem rośnie, więc transpiracja przyspiesza, a pęd pobiera więcej wody.
1.2 Wyjaśnij, dlaczego pokrycie wazeliną dolnej powierzchni liści (pęd B) prawie zatrzymało pobieranie wody przez pęd. (1 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Wazelina zatkała aparaty szparkowe, które występują głównie w dolnej skórce liści, więc transpiracja została zahamowana i zanikła siła ssąca powodująca pobieranie i transport wody.
U większości roślin dwuliściennych aparaty szparkowe znajdują się głównie w skórce dolnej. Wazelina je zatkała, więc transpiracja ustała, a wraz z nią siła ssąca, która napędza pobieranie wody.
1.3 Wyjaśnij, w jaki sposób transpiracja przyczynia się do transportu wody w łodydze. (1 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Transpiracja powoduje ubytek wody w komórkach liścia, do których woda napływa z naczyń drewna. W naczyniach powstaje podciśnienie (siła ssąca transpiracji), a spójność cząsteczek wody (kohezja) sprawia, że cały słup wody jest zasysany ku górze.
Parowanie wody z liści powoduje jej ubytek w komórkach miękiszu, do których osmotycznie napływa woda z naczyń. W naczyniach powstaje podciśnienie (siła ssąca), a dzięki kohezji cząsteczek wody cały słup wody przesuwa się w górę.
1.4 Uzupełnij zdanie: barwnik zabarwił elementy tkanki przewodzącej, którą transportowana jest woda z solami mineralnymi – czyli ___. (1 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: drewno
Wodę z solami mineralnymi przewodzi drewno (ksylem): naczynia i cewki. Łyko przewodzi produkty fotosyntezy.
1.5 Wskaż próbę kontrolną w tym doświadczeniu oraz podaj dwa warunki, które należało utrzymać jednakowe we wszystkich próbach. (1 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Próba kontrolna – pęd A. Jednakowe warunki: temperatura i natężenie oświetlenia (a także podobna wielkość pędów i czas pomiaru).
Próbą kontrolną jest pęd A w warunkach standardowych. Aby porównanie było rzetelne, wszystkie pędy muszą być podobne (wielkość, liczba liści) i mieć te same warunki poza badanym czynnikiem – temperaturę, oświetlenie, czas pomiaru.