Rozmnażanie i rozprzestrzenianie się – zadania maturalne z biologii

Przemiana pokoleń, kwiat, owoc

U roślin występuje przemiana pokoleń: gametofit (haploidalny) wytwarza gamety, a sporofit (diploidalny) zarodniki przez mejozę. U mchów dominuje gametofit, a sporofit (sporogon) żyje na nim. U paprotników dominuje sporofit, a gametofit to samodzielne przedrośle. U roślin nasiennych gametofity są silnie zredukowane: męski to ziarno pyłku, żeński – woreczek zalążkowy (u okrytonasiennych). Okrytonasienne mają podwójne zapłodnienie: jedna komórka plemnikowa łączy się z komórką jajową (zygota 2n), druga z komórką centralną (bielmo 3n). Z zalążka powstaje nasienie, a z zalążni owoc. Budowa kwiatu i owocu jest dostosowana do sposobu zapylania i rozsiewania.

Zapamiętaj

Mchy: dominuje gametofit; paprotniki i nasienne: dominuje sporofit.
Zarodniki powstają przez mejozę, gamety u roślin przez mitozę.
Podwójne zapłodnienie: zygota 2n + bielmo 3n (okrytonasienne).
Zalążek → nasienie, zalążnia → owoc.
Kwiaty wiatropylne: drobne, bez zapachu, dużo suchego pyłku; owadopylne: barwne, pachnące, z nektarem.

Typowe błędy

Pisanie, że gamety roślin powstają przez mejozę.
Przypisywanie podwójnego zapłodnienia nagonasiennym.
Mylenie zalążka z zalążnią.

Wymagania podstawy programowej

IX.5.1 przemiana pokoleń mchów, paprotników, nagonasiennych i okrytonasiennych
IX.5.2 rozmnażanie bezpłciowe roślin
IX.5.3 budowa kwiatów roślin nasiennych
IX.5.4 budowa kwiatu a sposób zapylania
IX.5.5 zapłodnienie, powstawanie nasion i owoców
IX.5.6 budowa owocu a rozprzestrzenianie się

Przykładowe zadania

Zadanie 1

Kwiat A: duże, barwne płatki korony, zapach, nektar, lepki pyłek, niewielkie znamię słupka. Kwiat B: brak barwnego okwiatu, długie pręciki zwisające poza kwiat, duże pierzaste znamiona słupka, bardzo dużo suchego, lekkiego pyłku.

1.1 Określ sposób zapylania kwiatu B i uzasadnij odpowiedź dwiema cechami jego budowy, wyjaśniając ich znaczenie. (2 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Kwiat B jest wiatropylny. Długie, zwisające pręciki ułatwiają wywiewanie pyłku przez wiatr, a duże pierzaste znamiona mają dużą powierzchnię i skutecznie wyłapują pyłek z powietrza. Duża ilość lekkiego pyłku zwiększa szansę, że przypadkowo niesiony wiatrem pyłek trafi na znamię.
Na maturze za samą cechę nie ma punktu – trzeba wyjaśnić, jak ona pomaga w zapylaniu przez wiatr.
1.2 Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących rozmnażania roślin okrytonasiennych. (1 pkt)
- . Z zalążni po zapłodnieniu rozwija się owoc.
- . Bielmo roślin okrytonasiennych jest triploidalne.
- . Owoce czepne, np. łopianu, są przystosowane do rozsiewania przez wiatr.
- . Rozmnażanie przez rozłogi daje potomstwo identyczne genetycznie z rośliną macierzystą.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: true, true, false, true
Zalążnia → owoc, zalążek → nasienie. Bielmo powstaje z połączenia komórki plemnikowej z diploidalną komórką centralną – jest 3n. Owoce czepne roznoszą zwierzęta na sierści. Rozmnażanie wegetatywne daje klony.

Ćwicz ten dział z oceną odpowiedzi Sprawdź swój poziom za darmo