Rośliny lądowe – budowa i tkanki – zadania maturalne z biologii

Zadanie 1

1. 1.1 Kolce kaktusa są przekształconymi: (1 pkt)

   • A. liśćmi
   • B. łodygami
   • C. korzeniami
   • D. włoskami skórki
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: A. liśćmi

   Liście kaktusów przekształciły się w kolce, co ogranicza parowanie i chroni przed zjedzeniem. Fotosyntezę przejęła zielona, mięsista łodyga.

2. 1.2 Plazmodesmy w tkankach roślinnych: (1 pkt)

   • A. wzmacniają ścianę komórkową
   • B. łączą cytoplazmy sąsiednich komórek, umożliwiając transport substancji
   • C. magazynują skrobię
   • D. występują wyłącznie w ksylemie
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: B. łączą cytoplazmy sąsiednich komórek, umożliwiając transport substancji

   Plazmodesmy to kanały w ścianach komórkowych, przez które przechodzą pasma cytoplazmy. Dzięki nim woda, jony i cząsteczki sygnałowe przemieszczają się między komórkami.

3. 1.3 Wyjaśnij, jakie znaczenie dla ziemniaka ma przekształcenie podziemnych pędów w bulwy. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Bulwy magazynują skrobię – materiał zapasowy, dzięki któremu roślina przetrwa niekorzystny okres. Z pąków (oczek) bulw wyrastają nowe pędy, więc bulwy służą też do rozmnażania wegetatywnego.

   Bulwa to zgrubiały pęd podziemny z pąkami (oczkami).

Zadanie 2

Na przekroju poprzecznym przez blaszkę liściową rośliny dwuliściennej widoczne są kolejno: skórka górna pokryta kutykulą; warstwa wydłużonych, ściśle przylegających do siebie komórek z licznymi chloroplastami; warstwa luźno ułożonych komórek o nieregularnych kształtach z dużymi przestworami międzykomórkowymi; skórka dolna z licznymi aparatami szparkowymi. W nerwie głównym liścia znajduje się wiązka przewodząca.

1. 2.1 Uzupełnij zdanie: warstwa wydłużonych, ściśle przylegających komórek z licznymi chloroplastami, położona pod skórką górną, to miękisz ___. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: palisadowy

   Miękisz palisadowy (asymilacyjny) leży pod skórką górną i otrzymuje najwięcej światła – zachodzi w nim większość fotosyntezy. Pod nim leży miękisz gąbczasty.

2. 2.2 Wykaż związek między budową miękiszu gąbczastego a jego funkcją. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Duże przestwory międzykomórkowe w miękiszu gąbczastym ułatwiają wymianę gazową – dyfuzję CO₂ od aparatów szparkowych do komórek fotosyntetyzujących oraz odprowadzanie O₂ i pary wodnej.

   Luźno ułożone komórki z dużymi przestworami międzykomórkowymi tworzą sieć kanałów, którymi gazy (CO₂, O₂, para wodna) dyfundują między aparatami szparkowymi a komórkami liścia.

3. 2.3 Podaj nazwę tkanki wiązki przewodzącej, która przewodzi produkty fotosyntezy, oraz nazwę głównych komórek przewodzących tej tkanki. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Łyko; rurki sitowe (z komórkami przyrurkowymi).

   Produkty fotosyntezy przewodzi łyko (floem). Jego elementami przewodzącymi są żywe rurki sitowe, którym towarzyszą komórki przyrurkowe.

4. 2.4 Wyjaśnij znaczenie plazmodesm w tkankach roślinnych. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Plazmodesmy łączą cytoplazmę sąsiednich komórek przez otwory w ścianach komórkowych, umożliwiając przepływ substancji i informacji między komórkami.

   Plazmodesmy to kanały w ścianach komórkowych łączące cytoplazmę sąsiednich komórek. Umożliwiają transport substancji i przekazywanie sygnałów między komórkami mimo obecności sztywnych ścian.

5. 2.5 W wiązce przewodzącej kolateralnej otwartej łodygi rośliny dwuliściennej między łykiem a drewnem występuje: (1 pkt)

   • A. miazga (kambium)
   • B. sklerenchyma
   • C. endoderma
   • D. kolenchyma
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: A. miazga (kambium)

   Wiązka otwarta zawiera między łykiem a drewnem miazgę – tkankę twórczą, która odkłada nowe drewno i łyko, umożliwiając przyrost wtórny na grubość.

6. 2.6 Wyjaśnij, dlaczego łodygi większości roślin jednoliściennych nie przyrastają na grubość w sposób wtórny. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Rośliny jednoliścienne mają wiązki przewodzące zamknięte, w których brak miazgi (kambium) – tkanki twórczej odpowiedzialnej za przyrost wtórny na grubość.

   Rośliny jednoliścienne mają wiązki kolateralne zamknięte – bez miazgi (kambium) między łykiem a drewnem. Brak tej tkanki twórczej uniemożliwia odkładanie wtórnego drewna i łyka.

7. 2.7 Wyjaśnij, dlaczego martwe komórki naczyń drewna mogą skutecznie przewodzić wodę. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Komórki naczyń są martwe i pozbawione protoplastu, a ich ściany poprzeczne zanikły, więc tworzą puste, ciągłe rurki, w których woda płynie bez przeszkód. Ich zdrewniałe ściany są sztywne i nie zapadają się pod wpływem podciśnienia.

   Dojrzałe naczynia nie mają protoplastu – są pustymi rurkami, a zanik ścian poprzecznych tworzy ciągłe przewody. Zdrewniałe (wysycone ligniną) ściany wytrzymują podciśnienie powstające w czasie transpiracji.