Reakcja na bodźce – zadania maturalne z biologii

Zadanie 1

1. 1.1 Zamykanie się kwiatów tulipana pod wpływem spadku temperatury to: (1 pkt)

   • A. termonastia
   • B. fototropizm
   • C. geotropizm
   • D. chemotaksja
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: A. termonastia

   Nastie to ruchy, których kierunek nie zależy od kierunku bodźca, a tylko od jego zmiany – tu od spadku temperatury. Tropizmy są ukierunkowane.

2. 1.2 Wyjaśnij, dlaczego pęd oświetlany z jednej strony wygina się w kierunku światła. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Auksyny przemieszczają się na zacienioną stronę pędu. Tam komórki silniej się wydłużają niż po stronie oświetlonej, więc pęd wygina się w kierunku światła.

   W fototropizmie bierze udział auksyna, która pobudza wydłużanie się komórek.

3. 1.3 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

   • . Tropizmy to ruchy wzrostowe, których kierunek zależy od kierunku działania bodźca.
   • . Korzeń główny wykazuje geotropizm dodatni.
   • . Kierunek nastii zależy od kierunku działania bodźca.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: true, true, false

   Korzeń rośnie w kierunku działania siły ciężkości, a pęd przeciwnie. Nastie nie zależą od kierunku bodźca, tylko od jego zmiany.

Zadanie 2

Koleoptyle siewek owsa oświetlano z jednej strony w czterech wariantach: I – koleoptyl nienaruszony, II – wierzchołek przykryty nieprzezroczystym kapturkiem, III – wierzchołek odcięty, IV – pod wierzchołek, od strony zacienionej, wsunięto płytkę miki nieprzepuszczalnej dla substancji chemicznych. Wyniki: w wariancie I koleoptyl wygiął się w kierunku światła, w wariantach II, III i IV nie wygiął się.

1. 2.1 Wyjaśnij wynik uzyskany w wariancie I, uwzględniając rolę auksyn. (2 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Auksyny wytwarzane w wierzchołku koleoptyla przemieszczają się na stronę zacienioną i są transportowane w dół. Po stronie zacienionej komórki wydłużają się szybciej niż po oświetlonej, dlatego koleoptyl wygina się w kierunku światła.

   Wygięcie to efekt nierównomiernego wzrostu: strona z większym stężeniem auksyn (zacieniona) rośnie szybciej.

2. 2.2 Porównanie wariantów I i II pozwala stwierdzić, że: (1 pkt)

   • A. auksyny powstają równomiernie w całym koleoptylu.
   • B. światło hamuje syntezę auksyn w całym koleoptylu.
   • C. kapturek uniemożliwia jakikolwiek wzrost koleoptyla.
   • D. bodziec świetlny odbierany jest przez wierzchołek koleoptyla.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: D. bodziec świetlny odbierany jest przez wierzchołek koleoptyla.

   Warianty różnią się tylko tym, czy światło dociera do wierzchołka. Gdy wierzchołek jest zasłonięty, wygięcia nie ma – więc to wierzchołek odbiera bodziec.

3. 2.3 Oceń prawdziwość stwierdzeń. (1 pkt)

   • . Fototropizm pędu jest dodatni.
   • . Wynik wariantu IV wskazuje, że do wygięcia potrzebny jest transport substancji z wierzchołka wzdłuż strony zacienionej.
   • . Zamykanie się kwiatów tulipana w chłodzie jest przykładem tropizmu.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: true, true, false

   Pęd rośnie w kierunku światła – fototropizm dodatni. Mika po stronie zacienionej blokuje spływ auksyn i wygięcie nie następuje. Zamykanie kwiatów pod wpływem temperatury to termonastia – kierunek ruchu nie zależy od kierunku bodźca.