Bio do MaturyDziały

Odżywianie się roślin – zadania maturalne z biologii

Odżywianie się roślin

Substraty fotosyntezy docierają do liścia dwiema drogami: woda – z korzeni przez drewno, a CO₂ – z powietrza przez aparaty szparkowe do przestworów miękiszu gąbczastego. Produkty fotosyntezy (głównie sacharoza) są transportowane łykiem z miejsc produkcji (liście) do miejsc zużycia lub magazynowania (korzenie, owoce, pąki). Liście są przystosowane do wymiany gazowej: cienka blaszka, liczne szparki, przestwory międzykomórkowe. Natężenie fotosyntezy zależy od światła, stężenia CO₂ i temperatury – ten czynnik, którego jest najmniej, ogranicza tempo procesu. Rośliny korzystają też z pomocy innych organizmów: mykoryzy (grzyby zwiększają pobór wody i fosforu) oraz bakterii brodawkowych wiążących azot atmosferyczny.

Zapamiętaj

  • CO₂ przez szparki, woda przez drewno – dwie różne drogi substratów.
  • Asymilaty płyną łykiem od źródła do odbiorcy.
  • W doświadczeniu z natężeniem światła zmienną zależną jest np. liczba pęcherzyków O₂ w czasie.
  • Mykoryza – grzyb dostaje cukry, roślina wodę i sole.
  • Bakterie brodawkowe zamieniają N₂ w formy przyswajalne.

Typowe błędy

  • Twierdzenie, że roślina pobiera CO₂ korzeniami.
  • Mylenie kierunku transportu w drewnie i łyku.
  • Pisanie, że rośliny w nocy fotosyntetyzują bez światła.

Wymagania podstawy programowej

  • IX.4.1 drogi docierania substratów fotosyntezy do liści
  • IX.4.2 drogi transportu produktów fotosyntezy
  • IX.4.3 adaptacje anatomiczne do wymiany gazowej
  • IX.4.4 wpływ czynników na fotosyntezę; doświadczenie z temperaturą i natężeniem światła
  • IX.4.5 udział bakterii i grzybów w pozyskiwaniu pokarmu przez rośliny

Przykładowe zadania

Zadanie 1

  1. 1.1 Dwutlenek węgla dociera do komórek miękiszu asymilacyjnego liścia przez: (1 pkt)

    • A. ksylem z korzeni
    • B. aparaty szparkowe i przestwory międzykomórkowe
    • C. floem
    • D. kutykulę
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: B. aparaty szparkowe i przestwory międzykomórkowe

    CO₂ wnika z powietrza przez otwarte szparki i dyfunduje w przestworach miękiszu gąbczastego do komórek z chloroplastami.

  2. 1.2 Produkty fotosyntezy, głównie sacharoza, są transportowane w roślinie przez: (1 pkt)

    • A. ksylem
    • B. kolenchymę
    • C. floem
    • D. skórkę
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: C. floem

    Floem (łyko) przewodzi asymilaty z liści do miejsc ich zużycia lub magazynowania – korzeni, owoców, pąków. Ksylem przewodzi wodę z solami mineralnymi.

  3. 1.3 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

    • . Bakterie brodawkowe dostarczają roślinom motylkowym związków azotu.
    • . Mykoryza zwiększa powierzchnię pobierania wody i soli mineralnych.
    • . Rośliny owadożerne nie przeprowadzają fotosyntezy.
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: true, true, false

    Rośliny owadożerne, np. rosiczka, mają chlorofil i fotosyntetyzują. Z owadów uzupełniają głównie azot, którego brakuje na ubogich glebach torfowisk.

Zadanie 2

Pelargonię umieszczono na 24 godziny w ciemności. Następnie część jednego liścia przykryto z obu stron folią aluminiową, a roślinę wystawiono na 6 godzin na światło. Liść zerwano, gotowano w wodzie, odbarwiono w gorącym alkoholu i zanurzono w płynie Lugola. Część liścia nieprzykryta zabarwiła się na granatowo, a część przykryta folią – na brunatnożółto.

  1. 2.1 Wyjaśnij, w jakim celu roślinę przed doświadczeniem umieszczono na 24 godziny w ciemności. (1 pkt)

    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: Aby roślina zużyła skrobię zgromadzoną wcześniej w liściach – dzięki temu skrobia wykryta po doświadczeniu powstała wyłącznie w czasie jego trwania.

    Bez tego etapu skrobia z poprzednich dni zabarwiłaby także część przykrytą i nie dałoby się ustalić, czy powstała na świetle w czasie doświadczenia.

  2. 2.2 Sformułuj wniosek z doświadczenia. (1 pkt)

    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: Światło jest niezbędne do wytwarzania skrobi (zachodzenia fotosyntezy) w liściu.

    Skrobia (granatowe zabarwienie z płynem Lugola) powstała tylko w części oświetlonej.

  3. 2.3 Oceń prawdziwość stwierdzeń dotyczących doświadczenia. (1 pkt)

    • . Odbarwienie liścia w alkoholu usuwa chlorofil, co ułatwia odczytanie wyniku próby z płynem Lugola.
    • . W części liścia przykrytej folią nie zachodziło oddychanie komórkowe.
    • . Skrobia wykryta w liściu powstała z glukozy wytworzonej w fotosyntezie.
    Pokaż odpowiedź

    Odpowiedź: true, false, true

    Chlorofil rozpuszcza się w alkoholu – zielona barwa maskowałaby wynik. Oddychanie zachodzi we wszystkich żywych komórkach, także w ciemności. Skrobia to polimer glukozy, produktu fotosyntezy.

Ćwicz ten dział z oceną odpowiedziSprawdź swój poziom za darmo

Inne tematy z tego działu