Różnorodność zwierząt – zadania maturalne z biologii

Zadanie 1

Parzydełkowce, np. stułbia, mają ciało zbudowane z dwóch warstw komórek – ektodermy i endodermy – oddzielonych galaretowatą mezogleą. Płazińce, np. wypławek, są zwierzętami trójwarstwowymi o symetrii dwubocznej, ale nie mają jamy ciała.

1. 1.1 Zwierzętami dwuwarstwowymi są: (1 pkt)

   • A. płazińce
   • B. nicienie
   • C. parzydełkowce
   • D. pierścienice
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: C. parzydełkowce

   Dwie warstwy komórek (ekto- i endoderma) mają parzydełkowce i gąbki. Płazińce, nicienie i pierścienice mają trzy listki zarodkowe – także mezodermę.

2. 1.2 Wyjaśnij związek między symetrią promienistą stułbi a jej osiadłym trybem życia. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Stułbia prowadzi osiadły tryb życia, a pokarm i bodźce mogą docierać do niej z każdej strony. Symetria promienista – czułki i komórki czuciowe rozmieszczone dookoła osi ciała – pozwala jej odbierać bodźce i chwytać ofiary równomiernie ze wszystkich kierunków.

   Zwierzę osiadłe nie ma przodu i tyłu wyznaczonego kierunkiem ruchu. Pokarm i zagrożenia mogą nadejść z każdej strony, więc równomierne rozmieszczenie czułków i komórek zmysłowych wokół osi ciała jest korzystne.

3. 1.3 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

   • . Płazińce mają wtórną jamę ciała.
   • . Parzydełka stułbi służą do chwytania ofiar i do obrony.
   • . Układ pokarmowy wypławka ma tylko jeden otwór.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: false, true, true

   Płazińce nie mają jamy ciała – przestrzeń między narządami wypełnia miękisz. Parzydełka wyrzucają nić z jadem, którą stułbia obezwładnia ofiary i odstrasza wrogów. Wypławek ma ślepo zakończony układ pokarmowy z jednym otworem (gardzielą).

Zadanie 2

Ciało owadów dzieli się na głowę, tułów i odwłok; mają one trzy pary odnóży krocznych. Pajęczaki mają głowotułów i odwłok oraz cztery pary odnóży krocznych. Skorupiaki oddychają zwykle skrzelami.

1. 2.1 Zwierzę o ciele podzielonym na głowotułów i odwłok, mające cztery pary odnóży krocznych, to: (1 pkt)

   • A. mrówka
   • B. rak
   • C. stonoga
   • D. kleszcz
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: D. kleszcz

   Kleszcz jest pajęczakiem: ma głowotułów, odwłok i cztery pary odnóży krocznych. Mrówka to owad (trzy pary odnóży), rak to skorupiak (pięć par odnóży krocznych), a stonoga – mimo nazwy – to lądowy skorupiak o wielu parach odnóży.

2. 2.2 Podaj dwie cechy budowy wspólne dla wszystkich stawonogów. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Członowane odnóża oraz chitynowy oskórek tworzący szkielet zewnętrzny.

   Stawonogi łączą: członowane odnóża, chitynowy oskórek pełniący funkcję szkieletu zewnętrznego (wymaga linienia), otwarty układ krwionośny i segmentowane ciało podzielone na części (tagmy).

3. 2.3 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

   • . Skorupiaki oddychają zwykle skrzelami.
   • . Owady mają cztery pary odnóży krocznych.
   • . Pajęczaki nie mają czułków.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: true, false, true

   Skorupiaki to głównie zwierzęta wodne oddychające skrzelami. Owady mają trzy pary odnóży krocznych – cztery pary mają pajęczaki. Pajęczaki nie mają czułków, mają za to szczękoczułki i nogogłaszczki.

Zadanie 3

1. 3.1 Układ ambulakralny (wodny) występuje u: (1 pkt)

   • A. szkarłupni, np. rozgwiazd
   • B. parzydełkowców
   • C. pierścienic
   • D. mięczaków
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: A. szkarłupni, np. rozgwiazd

   Układ ambulakralny to sieć kanałów wypełnionych wodą, zakończonych nóżkami ambulakralnymi. Służy do ruchu i oddychania i jest cechą charakterystyczną szkarłupni.

2. 3.2 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)

   • . Glista ludzka jest nicieniem.
   • . Nicienie mają ciało podzielone na segmenty.
   • . Tasiemce nie mają układu pokarmowego i wchłaniają pokarm całą powierzchnią ciała.
   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: true, false, true

   Nicienie mają nieczłonowane, obłe ciało pokryte oskórkiem – segmentację mają pierścienice. Tasiemiec żyje w jelicie żywiciela i pobiera gotowe składniki przez powłoki ciała.

3. 3.3 Wyjaśnij, dlaczego brak układu pokarmowego u tasiemca jest przystosowaniem do pasożytniczego trybu życia. (1 pkt)

   Pokaż odpowiedź

   Odpowiedź: Tasiemiec żyje w jelicie żywiciela, otoczony strawionym pokarmem. Wchłania gotowe, proste składniki całą powierzchnią ciała, więc własny układ pokarmowy jest zbędny – jego brak oszczędza energię i materiał.

   Tasiemiec żyje w środowisku, w którym pokarm został już strawiony przez żywiciela.