Grzyby to cudzożywne eukarionty. Ich ciało (z wyjątkiem jednokomórkowych drożdży) tworzy grzybnia zbudowana ze strzępek – cienkich, rozgałęzionych nitek o ogromnej powierzchni chłonnej. Ściana komórkowa zawiera chitynę, a materiałem zapasowym jest glikogen. Grzyby trawią zewnątrzkomórkowo: wydzielają enzymy do podłoża i wchłaniają proste związki. Mogą być saprotrofami (rozkładają martwą materię), pasożytami albo symbiontami – w mykoryzie z korzeniami drzew i w porostach z glonem lub sinicą.
1.1 Która cecha jest wspólna dla wszystkich grzybów? (1 pkt)
Odpowiedź: B. cudzożywność
Grzyby są cudzożywne (heterotroficzne). Ich ściana komórkowa zawiera chitynę, a komórki mają jądro, bo są eukariontami.
Porosty to organizmy złożone z grzyba oraz glonu lub sinicy. Są wrażliwe na zanieczyszczenie powietrza dwutlenkiem siarki (SO₂), dlatego wykorzystuje się je w tzw. skali porostowej do oceny czystości powietrza. Porosty jako jedne z pierwszych zasiedlają nagie skały.
2.1 Wykaż, że porost jest przykładem mutualizmu. Odnieś się do korzyści obu partnerów. (1 pkt)
Odpowiedź: Glon (lub sinica) dostarcza grzybowi związków organicznych wytworzonych w fotosyntezie, a grzyb zapewnia glonowi wodę i sole mineralne oraz ochronę przed wysychaniem – obaj partnerzy odnoszą korzyść.
W mutualizmie oba organizmy odnoszą korzyść. Glon lub sinica fotosyntetyzuje i dostarcza grzybowi związków organicznych, a grzyb zapewnia partnerowi wodę z solami mineralnymi i chroni go przed wysychaniem.
2.2 Wyjaśnij, dlaczego na podstawie występowania porostów można ocenić stopień zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem siarki. (1 pkt)
Odpowiedź: Porosty mają wąski zakres tolerancji na SO₂, a poszczególne gatunki są na niego różnie wrażliwe. To, które gatunki występują na danym terenie, a których brak, pozwala określić stopień zanieczyszczenia powietrza.
Porosty są bioindykatorami: różne gatunki mają różną, często wąską tolerancję na SO₂. Obecność lub brak określonych gatunków wskazuje więc stężenie zanieczyszczeń.
2.3 Wyjaśnij znaczenie porostów jako organizmów pionierskich zasiedlających nagie skały. (1 pkt)
Odpowiedź: Porosty wydzielają kwasy rozkładające skałę i po obumarciu wzbogacają podłoże w materię organiczną, inicjując powstawanie gleby, co umożliwia zasiedlenie terenu przez kolejne organizmy (sukcesja).
Porosty wydzielają kwasy, które powoli rozkładają skałę, a po obumarciu dostarczają materii organicznej. Tak powstaje pierwsza warstwa gleby, na której mogą zamieszkać mchy i rośliny – rozpoczyna się sukcesja.
Wiele drzew leśnych, np. sosna i brzoza, tworzy z grzybami mykoryzę – strzępki grzyba oplatają korzenie rośliny i wnikają między ich komórki.
3.1 Wyjaśnij, na czym polega obustronna korzyść w mykoryzie. (1 pkt)
Odpowiedź: Grzyb dostarcza drzewu wodę i sole mineralne – strzępki znacznie zwiększają powierzchnię chłonną korzeni. Drzewo przekazuje grzybowi związki organiczne (cukry) wytworzone w fotosyntezie.
Mykoryza to mutualizm: grzyb, dzięki ogromnej powierzchni strzępek, pobiera z gleby wodę i sole mineralne i przekazuje je roślinie, a roślina oddaje grzybowi część związków organicznych z fotosyntezy.
3.2 Oceń, czy podane informacje są prawdziwe. (1 pkt)
Odpowiedź: true, false, true
Chityna buduje ściany komórkowe grzybów. Owocnik grzyba kapeluszowego to zbita, splątana grzybnia, czyli strzępki (plektenchyma). Drożdże to jednokomórkowe workowce.
3.3 Grzybice skóry, w tym grzybicę stóp, najczęściej wywołują: (1 pkt)
Odpowiedź: A. dermatofity
Dermatofity to grzyby rozkładające keratynę, dlatego atakują naskórek, włosy i paznokcie. Drożdże piekarskie są niechorobotwórcze, sporysz pasożytuje na zbożach, a gronkowce to bakterie.