Ekologia populacji – zadania maturalne z biologii

Cechy populacji

Populacja to zespół osobników jednego gatunku żyjących w tym samym miejscu i czasie, które mogą się krzyżować. Jej cechy to: liczebność, zagęszczenie (liczba osobników na jednostkę powierzchni lub objętości), rozrodczość, śmiertelność, struktura wiekowa, płciowa i przestrzenna. Rozmieszczenie może być skupiskowe (najczęstsze – zasoby lub życie stadne), równomierne (konkurencja, terytorializm) lub losowe. Piramida wieku z szeroką podstawą wskazuje populację rozwijającą się, wąska podstawa – populację wymierającą. Wzrost populacji bez ograniczeń jest wykładniczy (krzywa J), a przy ograniczonych zasobach logistyczny (krzywa S) – liczebność stabilizuje się na poziomie pojemności środowiska. Metapopulacja to zespół lokalnych populacji połączonych migracjami, które pozwalają ponownie zasiedlać miejsca, gdzie populacja wyginęła.

Zapamiętaj

Zagęszczenie = liczebność / powierzchnia.
Szeroka podstawa piramidy wieku = dużo młodych = populacja rośnie.
Krzywa S: wzrost hamuje pojemność środowiska.
Rozmieszczenie równomierne często wynika z terytorializmu.
Migracje w metapopulacji chronią przed wymarciem lokalnym.

Typowe błędy

Mylenie liczebności z zagęszczeniem.
Odczytywanie piramidy wieku odwrotnie.
Twierdzenie, że populacja może rosnąć wykładniczo bez końca.

Wymagania podstawy programowej

XVII.2.1 teoria metapopulacji i znaczenie migracji
XVII.2.2 cechy populacji (liczebność, zagęszczenie, struktura przestrzenna, wiekowa i płciowa)

Przykładowe zadania

Zadanie 1

Udział grup wiekowych w dwóch populacjach jelenia: Populacja X – młode 45%, dorosłe 40%, stare 15%. Populacja Y – młode 12%, dorosłe 48%, stare 40%.

1.1 Wskaż prognozę zgodną z danymi, przy założeniu, że warunki środowiska się nie zmienią. (1 pkt)
- A. Obie populacje będą stabilne, ponieważ mają podobny udział osobników dorosłych.
- B. Liczebność populacji Y będzie rosła, ponieważ ma najwięcej osobników dorosłych.
- C. Liczebność populacji X będzie malała, ponieważ ma mało osobników starych.
- D. Liczebność populacji X będzie rosła, a populacji Y – malała.
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: D. Liczebność populacji X będzie rosła, a populacji Y – malała.
Duży udział młodych (szeroka podstawa piramidy) oznacza, że w przyszłości wiele osobników wejdzie w wiek rozrodczy – populacja X rośnie. W populacji Y młodych jest mało, a starych dużo – liczebność będzie spadać.
1.2 Modraszek żyje na kilkunastu rozproszonych łąkach. Na pojedynczych łąkach lokalne populacje co kilka lat wymierają, ale łąki są potem ponownie zasiedlane przez motyle z sąsiednich płatów. Wyjaśnij, dlaczego zalesienie terenów między łąkami może doprowadzić do wymarcia gatunku w całym regionie. (2 pkt)
Pokaż odpowiedź
Odpowiedź: Zalesienie uniemożliwi migracje motyli między łąkami. Po wymarciu lokalnej populacji łąka nie zostanie ponownie zasiedlona, więc z czasem będą wymierać kolejne populacje lokalne, aż zniknie cała metapopulacja. Izolowane populacje są też małe i tracą zmienność genetyczną.
Metapopulacja przetrwa tylko wtedy, gdy tempo ponownego zasiedlania płatów równoważy lokalne wymieranie. Odcięcie migracji zaburza tę równowagę.

Ćwicz ten dział z oceną odpowiedzi Sprawdź swój poziom za darmo